Vavo: flexibel maatwerk om het schooldiploma te behalen

Het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) biedt onder andere de helpende hand aan leerlingen die gezakt zijn voor hun examen om alsnog het schooldiploma te halen. Het Gilde Vavo College, met vestigingen in Venlo en Roermond, is sterk in maatwerk. Een flexibele aanpak met persoonlijke aandacht in een kleinschalige schoolomgeving draagt op een positieve manier bij om alsnog de boekentas aan de vlaggenstok te kunnen hangen.

Door PETER VAN DE BERG | Fotografie PAUL ROUS

De brug naar de toekomst. Op een volwassen manier en met de nodige zelfdiscipline. Leerlingen die in het voortgezet onderwijs gezakt zijn voor hun examen, die deelcertificaten willen behalen of hun profiel willen verbreden als voorbereiding op een vervolgstudie, vinden bij het vavo de ideale route. Ze worden niet langer gezien als leerlingen van een middelbare school, maar als studenten die met een hoog gevoel van eigen verantwoordelijkheid hun doel willen bereiken. Het vavo als onderwijstraject is in de huidige vorm in 1993 van start gegaan. Voortgekomen uit de moedermavo, die in de jaren zeventig van de vorige eeuw werd ingevoerd om huisvrouwen die niet verder hadden geleerd de mogelijkheid te bieden alsnog een diploma te behalen. Het vavo is dagonderwijs. ‘Vanaf achttien jaar kun je jezelf inschrijven’, zegt Jules Storken, teammanager bij het Gilde Vavo College. ‘Leerlingen die zestien of zeventien jaar zijn, hebben toestemming van de middelbare school of de gemeente nodig. En van de ouders of verzorgers. Die komen mee naar het intakegesprek als leerlingen nog geen achttien jaar zijn en we staan met ze in contact om het leertraject te monitoren. Voor de leeftijd hanteren we geen bovengrens. We hebben een paar jaar geleden al eens iemand van vijfenzeventig jaar in de klas gehad die een jaartje Spaans wilde studeren. Ook had hij interesse in de Franse taal omdat zijn dochter in Frankrijk woonde.’

Persoonlijker

In theorie kan de samenstelling van de klassen dus heel gemêleerd zijn. Klassen die qua aantal studenten beduidend kleiner zijn dan in het reguliere voortgezet onderwijs. ‘Dat biedt de mogelijkheid om net iets meer de vinger aan de pols te houden’, legt Han van de Port uit, docent aardrijkskunde en projectleider havo praktijkgerichte programma’s (pgp). ‘Je hebt de leerling meer in het oog. Dat maakt onze aanpak als docent veel persoonlijker. Als je enthousiasme uitstraalt, motiveert en stimuleert dat leerlingen hun kans pakken.’ Het merendeel van de leerlingen die kiezen voor vavo is afkomstig uit het voortgezet onderwijs. Ze hebben vmbo-T gedaan, havo of vwo. Als ze gezakt zijn voor het eindexamen, kunnen ze bij Gilde Vavo College alsnog binnen een jaar hun diploma behalen. Het grote verschil met het reguliere onderwijs is dat ze alleen de vakken hoeven te doen waarvoor ze op hun cijferlijst een onvoldoende gescoord hebben. ‘Bij het reguliere onderwijs volg je alle vakken binnen je profiel weer’, zegt Storken. ‘Dat maakt het vavo anders dan voortgezet onderwijs, maar onze diploma’s hebben precies dezelfde waarde.’

Leerlingen kunnen ook via een uitbestedingsregeling via het voortgezet onderwijs op het vavo terechtkomen. Storken: ‘Als iemand zakt voor het eindexamen, kan het leeftijdsverschil met klasgenoten groot worden wanneer deze leerling nog een jaar moet overdoen. Wij kunnen dan onderwijs op maat aanbieden. Er zijn samenwerkingsovereenkomsten gesloten tussen de verschillende VO-scholen in de regio Venlo en Roermond en het vavo. Om juist deze leerlingen een maatwerktraject aan te kunnen bieden.’

Certificaten

Profielverbreding is ook een argument om voor vavo te kiezen. Arjan Roeleveld, biologiedocent en trajectleider, geeft een voorbeeld. ‘Iemand die een diploma heeft behaald met een pakket waarbij alle vakken gericht zijn op economie en toch besluit om de kant van een geneeskundestudie op te gaan, heeft daarvoor de certificaten biologie, natuurkunde en scheikunde nodig. Die kunnen bij ons dan alsnog gevolgd worden. Je kunt bij Gilde Vavo College vakken in één jaar doen. Anderen kiezen voor twee jaar of soms nog langer. Dat is het voordeel van maatwerk. Iedereen maakt zijn eigen keuze.’ De opleiding kiest voor een gerichte aanpak om de volgende stap te bereiken. Dat wordt de leerlingen al duidelijk gemaakt tijdens een intakegesprek. ‘Wat is je doel? Welke resultaten heb je behaald? En waar kunnen we je mee helpen?’, licht Jules Storken toe. ‘We kijken er op een tactische manier naar. Voor iemand die maar één vak hoeft te doen, kan het bijvoorbeeld slim zijn om er nog een extra vak bij te nemen. Strategisch kiezen kan helpen om je kans van slagen groter te maken. Omdat de keuzes gebaseerd zijn op een persoonlijk leertraject, worden de keuzes in overleg met de leerling genomen. Ook wanneer ze een ander profiel nodig hebben voor een vervolgstudie of bijvoorbeeld van havo naar het vwo willen doorstromen.’

Motivatie

Gilde Vavo College kent dit jaar ongeveer driehonderdtachtig leerlingen, verdeeld over de locaties in Venlo en Roermond. De kleinschaligheid zorgt ervoor dat het vavo onderwijs op maat kan aanbieden. Door onder andere de wisselende leeftijden heeft het vavo een volwassen sfeer. Leerlingen kiezen bewust voor het vavo. Dat vraagt dus om motivatie. Leerlingen krijgen intensief les en er wordt veel zelfstudie van ze verwacht. Hebben ze extra hulp nodig bij de studiekeuze? Dan staat het loopbaancentrum voor ze klaar. Sinds dit jaar biedt Gilde Vavo College ook havo PGP aan. Dat staat voor Praktijkgerichte Programma’s binnen het havo-onderwijs. Het is een nieuw concept dat scholen helpt om het onderwijs praktischer en relevanter te maken voor leerlingen die zich voorbereiden op hun vervolgstudie of een toekomstgericht beroep.‘De leerlingen die voor dit programma kiezen, zijn bezig met praktische opdrachten’, zegt projectleider Van de Port. ‘Het is allemaal op werken in de praktijk gericht, met een technologische of maatschappelijke variant. Wat komt erbij kijken om een nieuw product te ontwikkelen en in de markt te zetten? De Vissers Energy Group, bekend van de tankstations, is bijvoorbeeld een van de opdrachtgevers. Ze zijn bezig met waterstof en de leerlingen hebben als onderdeel van dit leertraject de hele cyclus van bron tot auto in beeld gebracht. Compleet met maquettes, animaties en een technisch rapport. Het eindresultaat wordt gepresenteerd aan het bedrijf.’