Niemand is in één potje te stoppen
In Nederland hebben we van alles goed georganiseerd en is er veel zorg en ondersteuning voor de inwoners. Deze wordt veelal verdeeld vanuit verschillende potten met geld, waarbij verschillende partijen verantwoordelijk zijn voor beleid en uitvoering. ‘Maar een inwoner kun je niet in één potje stoppen.’ Aan het woord is een vastberaden wethouder van Vaals, Erika Jaegers, een kleine gemeente met zo’n tienduizend inwoners met de ambitie van een hoofdstad. Nummer 1 sprak haar.
Door Jos Benders, arts-redacteur
'Vragen en behoeften van inwoners zijn verdeeld over meerdere potjes en partijen. Een inwoner met huurschulden die zijn huis wordt uitgezet, heeft te maken met veel partijen, zoals de verhuurder, zijn werkgever, inwonende kinderen misschien, enzovoorts. Door echt samen te werken tussen de partijen, kunnen we ervoor zorgen dat iemand in zijn woning kan blijven.’
Vaals, binnenkort de nieuwe provinciehoofdstad van de domein overstijgende samenwerking zoals de term luidt?
‘Daar zeg ik zeker ja op. Vaals is een kleine gemeente met grote uitdagingen en kwetsbare inwoners. Doordat Vaals niet zelf over de budgetten beschikt als een grote stad maar wel dezelfde uitdagingen kent, zijn wij creatief in het bedenken van oplossingen voor onze inwoners. In ons geval doen we dat samen met onze inwoners en partners.’
Kunt u voorbeelden noemen?
‘Vrijwilligersinitiatieven, zoals ANWB AutoMaatje. Inwoners rijden andere inwoners binnen de eigen gemeente naar afspraken met de huisarts of naar een gezellige bijeenkomst. Er zijn vijftien vrijwillige chauffeurs en er hebben al meer dan driehonderdvijftig ritten plaatsgevonden in één jaar tijd.’
‘Bij Kids & Koffie zijn ouders, grootouders en kinderen welkom voor een drankje, zonder afspraak, in de bibliotheek. Voor een luisterend oor werken we samen met de ggd, kinderopvang, peuterspeelzaalwerk en de scholen. Bij Klets & Koffie komen oudere inwoners samen in de ontmoetingsruimte van de aanleunwoningen op zondagmiddag. We werken hierin samen met Envida, huisartsen en praktijkondersteuners.’
‘En dan is er Zin in Koken. Dat staat voor een gezonde, betaalbare maaltijd. En bij Samen Koken staat het samen koken, spelletjes doen en gezamenlijk eten centraal. Ik kan zo nog even doorgaan met de creatieve damesgroep, tafeltennis voor ouderen, wandelgroepen van de KBO, enzovoort. Maar dan vul ik het hele tijdschrift.’
Ik hoorde u zeggen: ‘De oplossingen liggen heel dicht bij de inwoners zélf.’ Zien zij dat zelf ook zo?
‘Ja en nee. We beseffen met zijn allen dat er een andere oplossing moet komen om de medische zorg beschikbaar en betaalbaar te houden. Aan de andere kant is niets zo makkelijk als een ander in een witte jas jouw probleem te laten oplossen. Inwoners beseffen dat de zorg schaarser wordt en dat ze zelf ook hun steentje moeten bijdragen aan het beschikbaar houden van de zorg voor de inwoners die het echt nodig hebben. Wat we vooral moeten doen, is benoemen dat inwoners heel veel zelf doen.’
Dat brengt ons bij de klassieke medische zorg. U geeft aan dat ook hierbij grenzen tussen gemeenten vervagen, dat het nauwer samenwerken is begonnen.
‘Dat deden we al, maar nu nog intensiever. Jeugdzorg is sinds 2015 een verantwoordelijkheid van de zestien* Zuid-Limburgse gemeenten samen, net als de ggd en Kansrijke Start. Het Integraal Zorgakkoord heeft ervoor gezorgd dat we op meer onderdelen samenwerken. Misschien is het samenvoegen van de budgetten nog de kleinste stap. De grote winst zit volgens mij erin dat we elkaar iets gunnen en van elkaar leren. De ene gemeente is koploper bij het programma Keigezond, de andere bij PlusWIJken en een derde bij Mentale Gezondheid of het Deltaplan Ouderen. In eerste instantie hebben we ervoor gekozen om de ggd te laten faciliteren. Inmiddels is de gemeente Sittard-Geleen de kartrekker en is de samenwerking uitstekend.’
Zeker niet onbelangrijk: er blijft altijd nog de zorgverzekeraar die het geld van zijn verzekerden bewaakt. Hoe kwamen jullie nader?
‘In Zuid-Limburg is er al langer een samenwerking met de zorgverzekeraars vanuit gedeeld belang, de gezondheid van de inwoners. Het is ons gezamenlijk belang om dat verschil te verkleinen en de gezondheid van de inwoners te vergroten. Als gemeenten zijn we aan zet met preventie en de zorgverzekeraars met zorg. Wiro Gruisen, manager regioregie van CZ, pleit er op landelijk niveau voor om ook de zorgbudgetten anders te mogen inzetten. Als zowel gemeenten als verzekeraars samen gaan optrekken richting het landelijk bestuur, staan we sterker. En kunnen zorgbudgetten en gemeentebudgetten beter worden aangewend.’
Hoe meet u de tevredenheid van uw inwoners?
‘Inwoners die een beroep doen op de gemeente voor Wmo of jeugdzorg, ontvangen een jaar na de aanvraag een enquête. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door een externe partij die tevens de gegevens analyseert. We kiezen er bewust voor om dit onafhankelijk te laten uitvoeren. In 2023 was negenentachtig procent van de inwoners tevreden over de aangeboden hulp, en dat was bepaald niet altijd een zorgoplossing. En bij jeugdzorg was honderd procent tevreden.’
