‘Muziek maakt mensen blij’
Beppie Kraft is vijftien jaar ambassadeur van Alzheimer onderzoekfonds Limburg. Waar Beppie eerst vooral haar bekendheid inzette om geld te werven voor wetenschappelijk onderzoek in de Limburgse ziekenhuizen, is ze nu zelf betrokken bij concrete projecten met patiënten met dementie. ‘We komen er steeds meer achter hoe we muziek kunnen inzetten om mensen met dementie een beter leven te geven. Geen wondermedicijn, maar wel een mooie stap vooruit.’
Door JOS CORTENRAAD | Fotografie PAUL ROUS
Muziek is een vaste waarde in vrijwel elk zorgcentrum. André Rieu met zijn salonorkest op het tv-scherm in de recreatiezaal, het liveoptreden van de troubadour met liedjes van vroeger, een uitvoering van het seniorenkoor. Of gewoon meezingen met de radio of een dvd. Muziek raakt mensen. Herinneringen komen boven, maken blij of juist melancholiek, geven energie. Muziek kan zelfs een positief effect hebben op mensen met dementie, zo blijkt uit steeds meer wetenschappelijke studies. En dus wint muziektherapie snel terrein.
Geluksvogel
Allemaal bekende koek voor Beppie Kraft, die al een jaartje of zestig mensen blij maakt met haar liedjes. Tijdens carnaval natuurlijk, het Preuvenemint, op talloze feesten en feestjes en natuurlijk in de zorgcentra waar ze met name in de winterperiode graag optreedt. ‘Muziek maakt mensen blij, zo simpel is het’, zegt ze vanuit haar appartement aan de Costa Blanca in Spanje waar ze in de zomermaanden verblijft. ‘Dat geldt zeker niet alleen voor oude mensen. Ik treed nog altijd op, omdat alle generaties me graag horen. Ook de jeugd die mijn liedjes uit volle borst meezingt. Geweldig is dat, dan voel ik me zo’n geluksvogel. En waarom ze dan die ouwe liedjes met Miene vogel, Heer späölde accordeon, In d’n hiemel en De nach zo mooi vinden? Omdat samen zingen je zo’n fijn gevoel geeft. Een gevoel van ontspanning, van saamhorigheid waar in mijn beleving sinds corona meer behoefte aan is.’
Geneesmiddel
Een fijn gevoel, ook voor ouderen, maar een middel in de strijd tegen alzheimer? ‘Jawel, daar ben ik van overtuigd. Toen mijn moeder ging dementeren en in een verzorgingshuis woonde, ging ik daar één keer per week liedjes zingen. De mensen werden er rustig en blij van. En niet enkel dat uurtje, maar de rest van de dag. Voor mij nog eens de bevestiging dat muziek iets doet in de geest van een mens. Juist in die periode vroeg Alzheimer onderzoekfonds Limburg mij als ambassadeur. Ik heb meteen ja gezegd. Omdat onderzoek naar deze ellendige ziekte nodig is én omdat ik ergens iets méér wilde met muziek als geneesmiddel. Zo leverde mijn bekendheid ook nog wat op voor anderen.’
Fysieke pijn
Het zou nog meer dan tien jaar duren voordat die gedachte concrete vormen aannam. Beppie, dochter van de Maastrichtse accordeonist en liedjesschrijver Sjeng Kraft, leidde een druk leven. Als artiest, ondernemer met een platenstudio, echtgenote en moeder van twee kinderen en later vier kleinkinderen – één kleinzoon en drie kleindochters. In 2018 overleed haar man Pierre Knubben. Een meer dan harde klap. ‘We waren meer dan eenenvijftig jaar samen en zo gelukkig met elkaar. Pierre werd ziek, we wisten dat hij zou overlijden. We hebben er nog álles uitgehaald, nog een laatste mooie vakantie in ons appartement in Spanje gevierd. Dankbaarheid overheerste, bij Pierre en bij mij. Zo lang samen, zo veel geluk in het leven. Wie kan dat nog zeggen? Maar ik wist niet dat verdriet zo’n fysieke pijn kon doen. Als messteken. Die heeft wel twee jaar geduurd, elke dag. Gelukkig is dat over, al mis ik hem elke dag.’
Muziektherapie
Afleiding en gezelschap zocht Beppie bij haar kinderen, vier kleinkinderen en in haar muziek, haar optredens. Ze hield vast aan haar vaste patroon: de winter in Nederland, de zomer in Spanje. Ook het Alzheimer onderzoekfonds Limburg kon blijven rekenen op haar inzet met bijvoorbeeld haar bijdrage aan het jaarlijkse Teeke Zinge. En ze werkte haar sluimerende idee over een speciale muziektherapie verder uit. ‘Toen ik in het verpleeghuis van mijn moeder zong, zag ik het effect van muziek op de mensen. Zeker als ik hun favoriete liedjes zong. Ze werden rustiger, blij, meer aanspreekbaar. Daar is het idee ontstaan om gepersonaliseerde muziek te maken, precies wat iemand wil horen. Niet iedereen houdt van Beppie of André, van klassiek of pop. Dat kan zelfs averechts werken en leiden tot onrust. Ik ben me gaan verdiepen in literatuur en onderzoek, sprak met onderzoekers van Maastricht UMC+ en kreeg via Marion Schmitz bij Sevagram de kans om voor patiënten met dementie muziek samen te stellen. Gepersonaliseerde muziek, af te spelen via MP3. De effecten waren verbluffend.’
Onderzoek
Wat eerst nog een vage gedachte was, groeide uit tot een concreet project onder de noemer Eureka. Gesteund door onder meer de gepensioneerde alzheimerexpert Frans Verheij. Inmiddels zetten verschillende Limburgse zorgcentra de mp3- spelers in met gepersonaliseerde muziek. ‘Het worden er steeds meer, mede dankzij de inzet van vrijwilligers en sponsoring. We zien ook de wetenschap meer en meer aanhaken. Zo is al uitgezocht dat muziek die je hoort tussen je vijftiende en vijfentwintigste het meest blijft hangen. De Academische Werkplaats Ouderenzorg bijvoorbeeld heeft aangegeven verder onderzoek te willen doen. Uiteraard is daar weer geld voor nodig en ik roep iedereen op om te doneren. Eureka draait volledig op vrijwilligers, niemand krijgt een cent. Het zou toch mooi zijn als dit een erkende muziektherapie wordt voor mensen met dementie. Misschien geen medicijn, maar wel een behandeling voor vele tienduizenden mensen. Fijn voor de mensen zelf en ook voor de medewerkers in de instellingen. Patiënten zijn gelukkiger, minder onrustig. De zorg is blij, patiënten doen minder beroep op de medewerkers.’
Opladen
Beppie Kraft heeft net haar negenenzeventigste verjaardag gevierd. Bij haar nog geen signalen van geestelijke achteruitgang? Ze lacht. ‘Gelukkig niet. Ik leef een mooi leven, koester het winterseizoen van werken en de luie zomermaanden in Spanje. Niks aan mijn hoofd. Alleen vakantie vieren, boeken lezen en met vrienden een hapje eten. Mijmeren over de tijd met Pierre, de kleinkinderen vertroetelen en knuffelen als ze op bezoek komen. Ik kom terug voor het Preuvenemint, sommige evenementen en dit jaar bij uitzondering voor een optreden met de Sven Hammond Big Band in een programma van Matthijs van Nieuwkerk. De Nach en In d’n hiemel met een bigband, ik ben benieuwd hoe dat klinkt.’
Zondagskind
Hoe lang ga je nog door? Ze krijgt de vraag regelmatig en haar fans kunnen opgelucht ademhalen. ‘Zolang ik gezond en bij stem blijf’, luidt het antwoord.‘Wat is nou negenenzeventig? Een getal, meer niet. Al beginnen de jaren te tellen. Drie optredens per dag in de carnavalsperiode is wel het maximum. Zingen is mijn leven, het heeft me alles gebracht en geholpen na de dood van Pierre. En als het op een dag voorbij is, dan heb ik daar vrede mee. Bijna zeventig jaar op de planken, hard gewerkt, goede keuzes gemaakt en veel geluk gehad. Meer dan ooit besef ik dat ik een zondagskind ben. Hopelijk duurt het nog even.’
