Hard op weg naar de gezondste regio
Hij is een van de meest duurzame zorgbestuurders, zeker in Limburg, misschien ook wel daarbuiten. De arts Frank Klaassen leidt de GGD Zuid-Limburg decennialang. Met uitzicht op de laatste etappe van zijn directoraat - Klaassen gaat over een jaar met pensioen - spreekt Nummer 1 hem over een bijzonder initiatief dat in stilte achter de schermen steeds meer een gezicht krijgt: dat van Gezond Zuid-Limburg. Frank Klaassen is technisch voorzitter van het bestuurlijk overleg waarbij alle zestien gemeenten aan tafel zitten, evenals de zorgorganisaties en welzijnsorganisaties, Burgerkracht en de zorgverzekeraars CZ en VGZ. Zijn GGD is een belangrijke partner. Samen zorgen ze voor een beweging naar voren.
Door Jos Benders, arts-redacteur
Je zal er maar wonen in Zuid-Limburg, in een van de mooiste stukjes van het land. Dit deel van Nederland kent evenwel grote gezondheidsverschillen. Hoe erg zijn die?
‘Inwoners in Zuid-Limburg hebben de laagste zelf ervaren gezondheid, het vaakst een chronische aandoening, meer mentale problemen en de hoogste zorgkosten ten opzichte van de rest van Nederland. We hebben naast deze achterstanden ook te maken met grote gezondheidsverschillen onderling. Afhankelijk van waar je wieg staat, kun je zomaar vijf jaar korter leven of dertien jaar een mindere gezondheid hebben.’
Die verschillen zullen toch niet plotseling zijn ontstaan?
‘De problemen zijn er inderdaad al veel langer. In een onderzoek van onze GGD-hoogleraar Maria Jansen, getiteld Op zoek naar de Limburg-factor uit 2015, worden ze al genoemd en nader verklaard. Meerdere factoren spelen hierbij een rol. We kennen hier meer oudere mensen en zogenoemde sociaaleconomische gezondheidsverschillen, wat betekent een lager opleidingsniveau, minder inkomen. Daarbij komen dan nog vaak verminderde zelfregie en eenzaamheid als voorname factoren. Het dilemma ligt voor ieders deur: door de toenemende vergrijzing neemt de zorgvraag toe, maar het zorgaanbod neemt af doordat er minder personeel is. Daardoor dreigt de zorg in de toekomst onder water te komen staan.’
Ik ben ik. Stel, ik woon er, wat zal ik de komende jaren merken van de brede, bijna hemelbestormende aanpak van betrokken gemeenten, zorgverzekeraars, welzijnsorganisaties, zorginstellingen? En dan heb ik nog niet eens alle partijen genoemd.
‘Er zullen steeds meer initiatieven gaan ontstaan in wijken dicht bij de mensen waarbij zorgaanbieders, gemeente en inwoners samen zullen optrekken. Noodzaak, want er zijn grenzen aan wat de zorg kan bieden. Zo wordt zelf werken aan je eigen gezondheid steeds belangrijker.’
Kunt u dit aangeven met voorbeelden?
‘Mensen kunnen veel aan hun eigen gezondheid doen door bijvoorbeeld gezonder te eten en meer te bewegen. We kunnen zelf meehelpen om de kraan dicht te draaien om zo te voorkomen dat onze zorg onder water loopt. Ook zijn sociale netwerken van belang, het verminderen van eenzaamheid, meer naar elkaar omkijken en waar mogelijk ondersteunen en helpen.’
Wordt de urgentie breed genoeg gevoeld?
‘Zeer zeker. Na het genoemde rapport over de Limburg-factor zijn we gestart met de Trendbreuk-aanpak. Door kinderen gezond en kansrijk te laten opgroeien, willen we toewerken naar een gezonde generatie. Ook in de zorg zijn er al langere tijd samenwerkingsverbanden zoals de Mijnstreek Coalitie en Alliantie Santé. Op dit moment komen we steeds meer in de knel. Kijk maar naar de huidige wachtlijsten in de zorg, die alleen maar oplopen. Er is een breedgedragen besef bij alle partijen dat we het met elkaar echt anders moeten gaan aanpakken.’
U fungeert als GGD-directeur in de rol van voorzitter van het grote bestuurlijke overleg rond dit alles overstijgende thema zorg en welzijn. Welke speciale inbreng kan er van de GGD, van oudsher speler in preventie, worden verwacht?
‘Wij vormen als GGD een brug tussen de verschillende werelden en ondersteunen met onderzoek en monitoring. Daarnaast hebben we belangrijke uitvoerende rollen via onze jeugdgezondheidszorg, onze vaccinaties, infectieziektenbestrijding en veilig thuis.’
Een groot gedeelte van de oplossing ligt buiten de zorg, stelt u.
‘Met aandacht voor gedrag en leefstijl van mensen, een gezonde leefomgeving en betere sociaaleconomische omstandigheden, kun je hun gezondheid voor driekwart beïnvloeden. Maar dat vraagt een gezamenlijke inspanning van iedereen: gemeenten, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, maar dus ook van mensen zelf.’
De landelijke overheid viel het voortvarende initiatief in Zuid-Limburg op. Krijgen we er iets voor terug?
‘Onze regionale aanpak in de afgelopen jaren heeft als voorbeeld gediend voor onderdelen van de huidige landelijke plannen. Onze opgave is groot, maar inderdaad is gezien dat we onze verantwoordelijkheid hier nemen. Tegelijk hebben we vanwege onze regionale situatie een extra investering nodig ten opzichte van andere regio’s. Daarover zijn we met de verschillende ministeries in opbouwend overleg.’
De regionale samenwerking in Zuid-Limburg heeft een naam, Gezond Zuid-Limburg. Wanneer zal die gaan heten Gezondste regio van Nederland?
‘Haha. Ja, het is een ambitie die ik van harte ondersteun. Ik woon mijn hele leven al met veel plezier in onze prachtige regio. Ik ben een trotse inwoner van Zuid-Limburg. We zijn nu al de mooiste regio van Nederland. Wel hebben we een gezondheidsachterstand. Het wordt nog een hele kluif om die om te buigen. Ik ben gezien de manier waarop wordt samengewerkt en verantwoordelijkheid wordt genomen positief over de toekomst.’
Waarnaar kijkt u uit in de nog resterende periode van uw dan meer dan veertigjarig dienstverband bij de GGD?
‘De manier waarop we nu met elkaar in Zuid-Limburg optrekken als zorgpartijen, gemeenten, zorgverzekeraars en de wereld van preventie samen, mét en dicht bij de inwoners, is verregaander en steviger dan ik ooit in mijn loopbaan heb gezien. Ik ben bijzonder benieuwd naar het verdere vervolg en hoop natuurlijk, ook na mijn afscheid, als inwoner van onze regio te mogen profiteren van de resultaten.’
Hartenkreet van
drs. Frank Klaassen
‘Investeren in je eigen gezondheid loont. Je voelt je een stuk prettiger en kunt allerlei ziektes voorkomen. Ga dan wel uit van informatie die klopt. We leven in een tijd van influencers en sociale media waar vaak onjuiste en zelfs schadelijke informatie wordt gegeven. Betrouwbare informatie waar je echt iets mee kunt, vind je op thuisarts.nl of op de site van de GGD. Of vraag advies aan je huisarts.’
