Een vrachtwagen vol Pinkpop- archiefdozen rijdt Geleen uit
Ex-festivalbaas Jan Smeets verlaat 1 december het voormalige bedrijfspand van Buro Pinkpop in Geleen. Bijna vijftien jaar fungeerde het vroegere hoofdpostkantoor aan de Mauritslaan als kloppend hart voor de organisatie van het oudste popfestival ter wereld. Vijf jaar geleden nam hij al afscheid van zijn unieke levenswerk. Met de verkoop van het monumentale kantoorgebouw knipt hij de navelstreng met het verleden als festivaldirecteur definitief door.
Door PETER VAN DE BERG |Fotografie WOUTER HAGEN
Karretjes keurig volgestapeld met archiefdozen staan in colonne opgesteld in het Pinkpop Expocenter tegen een wand met foto’s van tientallen artiesten en rockbands uit de rijke muziekhistorie. Vijftig jaar Pinkpop-geschiedenis is bij elkaar gebracht in meer dan achthonderd kartonnen dozen op A4-formaat. Jan Smeets leunt met zijn arm tegen het ijzeren frame van een van de rolcontainers. Even kijkt hij stil voor zich uit. ‘Tja, dit doet toch wel iets met me. Het raakt me emotioneel. Afscheid nemen van spullen gaat gepaard met ouder worden. Het is onontkoombaar.’
In januari vierde hij zijn tachtigste verjaardag. Enkele maanden later begon de bijna met militaire precisie geleide operatie om het voormalige hoofdkwartier van Pinkpop leeg te maken. Het gebouw heeft hij inmiddels verkocht aan zorgorganisatie Elis, die er onder andere een dagbestedingscentrum en kantoorruimten in gaat vestigen. De spullen van Smeets zelf zakken af naar Maastricht. Tracé - Limburgs Samenlevingsarchief, voorheen bekend onder de naam Sociaal Historisch Centrum, ontfermt zich over het zeer omvangrijke archief van Jan Smeets als cultureel erfgoed.
Verzamelaar
Vijftig jaar stond hij aan het roer van het popfestival dat na zeventien edities en een eenmalig uitstapje naar Baarlo uiteindelijk in Landgraaf terechtkwam. Daar bereikte het toch al succesvolle festivalimperium van Smeets uiteindelijk een hoogtepunt met de komst van de allergrootste artiesten uit de popscene zoals Paul McCartney, The Rolling Stones en Bruce Springsteen, om er maar eens een paar uit het ellenlange rijtje te noemen. Smeets, van huis uit toch al een verzamelaar pur sang, heeft vanaf het eerste jaar alle informatie zorgvuldig bij elkaar gehouden. De zolderetage van het postkantoor in Geleen veranderde vanaf het moment dat Buro Pinkpop zich in 2011 in het gebouw vestigde in sneltreinvaart in een tot de nok gevuld archief. Meterslange rekken met klappers en ordners gevuld met facturen en contracten tussen stapels niet- gebruikte vellen met consumptiebonnen, flyers, programmaboekjes en polsbandjes. Maar ook plakboeken met krantenknipsels of zeldzame sigarenbandjes, want een échte verzamelaar is immers aan veel verschillende spullen gehecht. Daartussen de verslagen van zijn belevenissen als president van de fanclub van rockzanger Peter Koelewijn. Tussendoor was hij ook nog manager van de Vlaamse komiek Urbanus en de Nederlandse agent van artiesten zoals Raymond van het Groenewoud, Will Tura, De Nieuwe Snaar, De Frivole Framboos en Laïs. Ook daar hield Smeets een archief van bij. Dat verdwijnt echter niet in de papierversnipperaars. Van het Groenewoud en Urbanus - in het dagelijks leven Urbain Servranckx - krijgen de mapjes met documenten netjes terug.‘Ik vind het vreselijk moeilijk om dingen weg te gooien’, zegt Jan Smeets haast op verontschuldigende toon. ‘Achter elk blaadje papier, elk document, elke krabbel of aantekening zit een verhaal. Het liefst zou ik gewoon alles bewaren. Mijn vrouw Till heeft me echter al heel snel duidelijk gemaakt dat we niet alles mee naar huis kunnen nemen. Dus moet ik door de zure appel heen bijten en zeer goed selecteren tussen het bewaarstapeltje of de prullenbak.’
Papierkraam
Veel is inmiddels in papiercontainers verdwenen. Zoals de complete financiële administratie van het bedrijf. ‘Ik had nog alle bonnetjes en facturen vanaf 1970’, lacht hij. ‘Orders en rekken vol. Daar zou je zo een winkel mee kunnen beginnen. Die papierkraam hebben we nu dan toch maar vertrouwelijk vernietigd. Dat moet niet op straat terechtkomen. Uiteindelijk heeft niemand iets te maken met onze financiële huishouding.’
Naar zijn woning in Sittard verhuist niet al te veel van zijn eigen memorabilia. Wel de officiële onderscheidingen en oorkondes die hij tijdens zijn lange carrière heeft gekregen. En een deel van de foto’s die in de loop van de jaren gemaakt zijn. Niet alleen van optredens op Pinkpop, maar vooral privébeeldmateriaal van de familie Smeets zelf. Een bijzondere foto met The Rolling Stones-frontman Mick Jagger. Jan samen met Bob Dylan tijdens een concert in de Rodahal. Of met een van zijn grootste idolen, de inmiddels overleden zanger Phil Everly van The Everly Brothers. ‘Die foto’s krijgen een mooi plekje bij ons thuis’, vult Till Smeets aan. ‘Jan is ook meerdere malen geportretteerd op schilderijen bij jubilea. De kinderen hebben er een aantal daarvan meegenomen om te bewaren.’
Kriebelen
De rest krijgt wellicht een plekje tussen attributen uit de Geleense Pinkpop-jaren, die uiteindelijk in het voormalige raadhuis van Geleen terecht moeten komen. In het Expocenter bevinden zich spullen uit de periode dat het festival in het Burgemeester Damenpark gehouden werd. Ze worden als herinnering permanent tentoongesteld na renovatie van het oude raadhuis. Ook in het park zelf komt er op termijn een blijvend gedenkteken in de vorm van een gitaar.
Hoewel Jan Smeets al een paar jaar niets meer te maken heeft met de organisatie van Pinkpop, zegt hij de muziekscene niet helemaal vaarwel. Afgelopen zomer bezocht hij in Brussel een optreden van de Canadese rocklegende Neil Young. Tussendoor was hij bij een show van de Keulse band BAP - die overigens nooit het affiche van Pinkpop haalde - en onlangs genoot hij van oudgediende Bob Dylan. ‘Het blijft leuk om concerten te bezoeken. Ze zijn zelf ook niet meer de jongsten hè. Maar als ik dan zit te kijken, begint het wel weer te kriebelen. Dan denk ik: Jan, dit had jij toch eigenlijk zelf moeten organiseren. Dan doet het wel even pijn. Maar goed, ik accepteer dat die tijd voorbij is. Ik heb in Geleen en Landgraaf alle grote artiesten van de wereld over de vloer gehad. Het zorgde voor een hectisch leven. Ik had het niet willen missen.’
