De Tegelse Passiespelen

Dat het duizenden jaren oude lijdensverhaal nog steeds tot de verbeelding spreekt, bewijzen de Tegelse Passiespelen, de oudste en grootste van het land. De tweeëntwintigste editie, die op een aangename manier zal verrassen, staat op het punt te beginnen. Maar wat zijn Passiespelen? Hoe landden ze in Tegelen? En wat is van de moderne editie te verwachten?

Door ONZE REDACTIE

De oorsprong van de Passiespelen ligt ver terug in de tijd. Tijdens processies en vieringen in de kerk worden in de late middeleeuwen uitbundige religieuze toneelstukken opgevoerd. Dat is de kerkleiders een doorn in het oog. Op hun aandrang worden de toneelstukken verplaatst naar straten en pleinen. Verbeeld wordt het Bijbelse verhaal over het lijden en sterven van Jezus; het verhaal dat zich afspeelt tijdens de laatste dagen voor Pasen. Voor wie het niet kent: Jezus is door zijn vader, God, voorbestemd om te sterven en zo de wereld te redden. Hij vertelt de mensen over Gods liefde en verricht wonderen. Omdat de Joodse religieuze leiders niet willen dat hij zich de zoon van God noemt, laten ze hem gevangennemen en ter dood veroordelen. De Romeinse landvoogd vindt dat Jezus dat niet verdient, maar durft niet tegen de wil van het door de Joodse leiders opgehitste volk in te gaan. Jezus wordt samen met twee misdadigers aan het kruis genageld en sterft een pijnlijke dood. Om na drie dagen uit de dood op te staan.

In de zeventiende eeuw wordt de traditie van het Passiespel weer opgepakt in het Duitse Oberammergau. Vandaar vindt het navolging in zestien landen, waaronder Nederland, waar Tegelen zo’n honderd jaar geleden de primeur heeft.

De doolhof

In 1927 wordt in het bedrijvige dorp Openluchttheater De Doolhof geopend. Het is de tijd van het Rijke Roomse Leven. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de eerste voorstellingen in De Doolhof religieuze spelen zijn. Als eerste wordt het St. Franciscusspel van pater Justinus Janssen uitgevoerd. De vijf voorstellingen trekken duizenden bezoekers. De jaren daarna worden werken van de Limburgse schrijver- dichter Felix Rutten en Calderon uitgevoerd. In 1930 bezoekt een Tegelse delegatie de Passiespelen in Oberammergau. Men is danig onder de indruk en besluit dat Tegelen een eigen variant van dit religieuze spektakelstuk zal krijgen.

De zaken worden groots aangepakt. De Doolhof wordt uitgebreid met een nieuw toneel met het front van een statige tempel, de woning van Herodus (koning van de Joden), een Hof van Olijven (waar Jezus volgens de Bijbel na het laatste avondmaal bidt) en een Calvarieberg (waar Jezus wordt gekruisigd). Nadat vijftig acteurs maandenlang gerepeteerd hebben, volgen in 1931 tien voorstellingen. Ze trekken vijftigduizend bezoekers, veel meer dan de organisatie durfde te hopen.

Vernieuwing

De Tegelse Passiespelen, al snel om de vijf jaar opgevoerd, groeien en bloeien. In de hoogtijdagen passeren liefst honderdvijftigduizend bezoekers de kassa’s. Vanaf de jaren zestig slinkt dit aantal. De ontkerkelijking eist haar tol. De organisatie speelt daarop in door voortdurend te vernieuwen, theatraal en qua presentatie. In de komende editie, Kruisig Mij, wordt die lijn doorgezet. Het Passieverhaal wordt met zo’n tweehonderd acteurs, zangers en figuranten op de bühne gebracht. Met respect voor de waarden uit het oude verhaal hebben schrijver Frans Pollux en Toneelgroep Maastricht er een moderne, herkenbare theaterproductie van gemaakt. In hedendaagse taal, doorspekt met veel humor en poëzie, schetst Kruisig Mij het ontroerende portret van een mens met een bovenmenselijke boodschap. Een mens die na zijn dood tegen wil en dank zal uitgroeien tot de grootste mythe van onze tijd. De indrukwekkende massascènes en indringende, vaak actuele monologen in Kruisig Mij zullen verrassen. Net als de keuze om het publiek onderdeel te maken van de voorstelling.

Uniek

De Tegelse Passiespelen zijn uniek. Vooral door de massale inzet van vrijwilligers. Dit keer ruim driehonderd, sommigen al van de derde generatie. Zij zijn met het artistiek team van Toneelgroep Maastricht maandenlang in de weer geweest met het spel, de decors, de kledij en wat meer nodig is om de productie tot een succes te maken. Het geeft eens te meer aan waarom de Tegelse Passiespelen in 2015 door UNESCO op de nationale lijst voor immaterieel erfgoed werden geplaatst. En zeker waarom de Passiespelen bekend zijn door hun vernieuwende karakter. Springlevend en een bezoek meer dan waard.