Het weer zit niet meer mee
Oktober uitgave 2025
De afgelopen jaren is het voor de wijnboeren duidelijk geworden dat de klimaatverandering een realiteit is. Ontkennen heeft geen zin meer. Iedereen kan zich nog de natte zomer van 2024 herinneren. Het wijnjaar begon al slecht. Een ongebruikelijk nat voorjaar en tijdens de bloei koel en vochtig. Bovendien ook nog eens vorst zoals in de Jura, Cahors en de Champagne en hagel elders. Door de vele regen werd het een wedloop tussen de schimmels en spuiten ter bestrijding van deze plaag.
Met uitersten van heftige regenval aan de ene en extreme droogte aan de andere kant, zijn de rendementen per hectare fors teruggelopen. En dat raakt de portemonnee. Voor de klassieke wijnlanden Frankrijk, Italië en ook wel Spanje valt de klimaatverandering slecht uit. Voor Nederland en in zekere mate ook Duitsland is het warmere weer wel positief. Op de Apostelhoeve in Maastricht wordt nu zelfs de viognierdruif aangeplant. Een druif die het vooral aan de Rhône en in Zuid-Frankrijk goed doet. De Wijngaardsberg in Ulestraten oogst veel succes met de lastige bourgognedruif pinot noir.
De belangrijkste problemen zijn dat door opwarming de druif eerder uitbot en dan gevoelig is voor nachtvorst. Dat is in het laatste decennium in de Bourgogne meerdere keren voorgekomen. Klassieke middelen als vuurpotten in de wijngaard falen omdat de te overbruggen temperatuur te groot is. Daarnaast geeft regen veel schimmelschade. Droogte aan de andere kant geeft een blokkade van de rijping. Het is net een uurwerk. Als er weinig regen valt, groeit er ook niets meer tussen de rijen druivenstokken waardoor het organisch materiaal voor de benodigde voeding van de grond niet beschikbaar is en verschraalt de grond. Meeldauw is een schimmel die snel op de schil groeit als deze nat wordt. Het bestrijden van meeldauw is lastig en vraagt om veel spuitwerk. Biologische boeren hebben er erg veel last van. Daardoor is in 2024 voor het eerst het aandeel biologische wijnbouw in Frankrijk licht afgenomen.
Een van de oplossingen is het planten van resistente druiven. In Frankrijk zijn iets meer dan driehonderd druivenrassen toegestaan, Echter tekenen twintig hiervan voor negentig procent van het areaal. Eind jaren vijftig van de vorige eeuw was dat nog drieënvijftig procent. Castets is een oude druif die weinig gevoelig is voor zowel weinig als veel water. Dat komt door een korte groeicyclus. Het is een kruising tussen gros cabernet en camaraou noir en de origine ligt in de Pyreneeën. De wijnen zijn mooi aromatisch met weinig zuur en veel kleur. Iets dat past bij de huidige consument. De emblematische wijnboer Loïc Pasquet uit Graves maakt uitsluitend wijnen van oude rassen waaronder de castets. Deze worden niet geënt en zijn dus echte pre-phylloxerawijnen. Helaas zijn deze wijnen onbetaalbaar. Château Le Geai in Bayas, bij Bordeaux, heeft carménère aangeplant. In Argentinië en Italië is carménère succesvol. Het rendement is laag en de druif ontwikkelt weinig zuren. In Les Corbières zijn steeds meer wijngaarden met slechts driehonderd millimeter regen in de afgelopen jaren in de problemen. Irrigatie is een van de mogelijkheden ter compensatie. Echter, dat is kostbaar en er moet ook water beschikbaar zijn. Mede door de toenemende vraag naar witte wijn bieden wijnboeren wijn van honderd procent grenache gris aan, een druif die goed de stress van weinig water doorstaat. Domaine Ciry Cattaneo, in het naburige Minervois, maakt een indrukkwekkende wijn van uitsluitend deze druif voor een prima prijs. De bordeauxdruif petit verdot rijpt laat maar is schimmelresistent. In de warme Languedoc wordt deze druif steeds vaker aangeplant. Domaine La Provenquière in Capestang heeft zowel een pure wijn van de petit verdot als de fruitige melange van alweer een oude bekende uit Bordeaux, de malbec en petit verdot. Beide zeer schappelijk geprijsd en in Nederland verkrijgbaar.
Ook Spanje kent deze problemen. In Catalonië, waar nog minder regen valt, is de opkomst van de xarel·lo, zoals bijvoorbeeld bij bodega VallDolino, opvallend. Normaal verdwijnt de druif in de cava, maar aangezien de druif goed tegen droogte kan en laat rijpt, kan er ook goede witte wijn van gemaakt worden.
