Werken tot je 71e?
Juni uitgave 2026
Bijna geslaagd? Proficiat met je diploma én de komende drieënvijftig jaar werken. Hans Vijlbrief heeft deze voor een achttienjarige nogal deprimerende felicitatie inmiddels uit de wereld geholpen. Lekker dan! Vlag uit, boeken op de brandstapel en aan de despo of Pornstar Martini.
De verhoging van de AOW-leeftijd is van tafel, maar het echte probleem niet. Nederland wordt ouder, ons stelsel duurder en de arbeidsmarkt krapper dan ooit. Dat merk je niet alleen in cijfers, maar aan wachtlijsten, lesuitval, vertraagde bouwprojecten, tekorten aan technici, druk op de zorg en ouders die geen opvangplek vinden.
Terwijl aan de keukentafel de studiekeuze wordt besproken - mbo, hbo, universiteit, tussenjaar of toch werken -, wordt in Den Haag onderhandeld over arbeidsmarkt en sociale zekerheid. Kiezen is lastig op jonge leeftijd. Dan helpt het als we eerlijker zijn over waar straks werk, zekerheid en perspectief zit. Dat betekent ook dat we durven zeggen dat niet elke richting dezelfde kansen biedt. Het SBB-rapport Kans op werk 2024-2026 laat zien dat er bijvoorbeeld tientallen mbo-opleidingen zijn met een geringe of matige kans op werk. Dat maakt die richtingen wel kwetsbaarder. Zeker als we tegelijk in andere sectoren helemaal vastlopen.
Vrije studiekeuze hoeft daarmee niet overboord. Maar we kunnen het voorportaal wel eerlijker maken: betere informatie, betere begeleiding en meer richting in het opleidingsaanbod van onderwijsinstellingen. Regie betekent niet dat er niets meer te kiezen valt. Het betekent dat je scherper kijkt welke opleidingen je laat groeien en waar je extra in investeert en welke opleidingen minder vanzelfsprekend hoeven mee te bewegen.
Meer leerroutes zouden leren en werken kunnen verbinden. Investeer bovendien liever in goede begeleiding op de werkvloer dan in het uitdijende leger aan adviseurs en loopbaancoaches. De vraag is niet alleen tot wanneer iemand moet werken, maar ook hoe we jongeren beter laten starten, dat ze blijven leren en kunnen overstappen als de wereld verandert. Als we dit land draaiende willen houden, moeten we beginnen bij de mensen die het straks gaan doen.
