WAT IS WIJSHEID?
Juni uitgave 2026
Nog nooit tevoren was ik op een luchthaven waar het ’s morgens om zes uur al ruim dertig graden warm en benauwd was. We schrijven (toen stuurden we nog handgeschreven postkaarten met foto's van bezienswaardigheden naar huis) februari 1994, de luchthaven van Salvador Bahia, Brazilië. Met mijn huidige vrouw kwam ik kennismaken met haar familie en O Melhor Carnaval do Mundo bekijken en beleven. Dat laatste viel wel mee, spreekwoordelijk gezegd; het carnaval in Limburg is feestelijker en veiliger. En toch waren de indrukken onuitwisbaar, alsof ik in een andere wereld beland was, in een ander werelddeel waar heel anders en bij heel andere temperaturen carnaval werd gevierd dan ik gewend was in elk geval. Een appartementje in het centrum had mijn vrouw gehuurd op negenhoog. Soms deed de lift het en soms niet. De carnavalsverenigingen hadden geen notie van het begrip op de afgesproken tijd beginnen met de optocht. De hele stad was in een chaotische drukte die de Amsterdamse Koningsdag doet verbleken. De tuin van het flatgebouw waarin het appartement zich bevond, werd bevolkt door ratten, op muurtjes en afstand nauwkeurig gadegeslagen door katten die zich niet aan de normaliter slachtoffer zijnde groep knaagdieren durfden te vergrijpen. Op een carnavalsvereniging hadden conventionele tijdsindelingen en atmosferische omstandigheden al helemaal geen invloed; om twee uur in de ochtend hoorden we nog een lawaaierige bloco met steeds luider wordende traditionele Afro- Braziliaanse percussie vanuit de verte opdoemen. Dus keken we uit het raam en daar kwam dan de wittetapijtprocessie van de Ghandhistas, tienduizend enkel mannen sterk waaronder ook mijn aanstaande schoonvader, ook wel bekend als de Afoxé Filhos de Gandhy, witte gewaden, tulbanden en blauwwitte kralenkettingen verwijzend naar Yoruba-goden, vernoemd natuurlijk naar de pacifist Mahatma Gandhi, en de symboliek van vrede, (religieuze) tolerantie en cultureel verzet uitstralend.
Terug in het nu moet ik steeds vaker denken aan niet enkel zijn uitspraak een oog om een oog maakt de hele wereld blind, maar ook die: het is onwijs al te zeker te zijn van je eigen wijsheid. Het is gezond eraan te denken dat zelfs de sterkste mensen kunnen verzwakken en de meeste wijze mensen kunnen dwalen. En daar zit hem de crux van het heden. Politici zijn heilig overtuigd van hun wijsheid en hun gelijk, dat ze op grond van hun ondeskundige en onoordeelkundige interpretatie van de wetenschap (Jan Paternotte had het over brandnetels door de verzuring vanwege stikstof?) en zo overtuigd van hun interpretatie van het internationaal recht dat niet geldt voor landen als Israël en zelfs voor de VS en Europa, dat belastingverhogingen en nog meer belastingambtenaren nodig zijn om nieuwe verzonnen maatregelen in te voeren, zoals de vermogensaanwasbelasting, die je naar mijn mening gewoon (en ook die van Charlie Aptroot) kan vervangen door een vlaktaks op vermogen, om geld te verbranden aan waanzin qua klimaat en oorlogsescalatie. Meisjesscholen in Iran en tehuizen voor tienermeisjes aan de Russische kant van het front worden gebombardeerd door een tegenpartij. De Nord Stream-pijpleiding is nutteloos opgeblazen. Ook de tolerantie is verdwenen. Tegenstanders van de politieke dictatuur en die belastinggeldverspillingen worden weggezet als fascisten, nazi’s, wappies, Poetin-lovers, antisemieten, desinformatieverspreiders (ondanks wetenschappelijke onderbouwing vaak) en de Pravda’s van het Westen gaan er volledig in mee. Omdat ikzelf van mening ben dat boeren moeten boeren, desnoods gesubsidieerd en geholpen omdat ze meer tegen ammoniak moeten doen, en ook al die andere politiek waanzin is, ben ik dus al die verwensingen waardig waarschijnlijk.
Where is the Gandhi thinkalike when we need him? Of wordt die dan nog eerder doodgeschoten dan Mahatma Gandhi door een extremist die in al die waanzin gelooft, zoals in ons land ook Fortuyn is overkomen?
