Zachte kracht
Juli uitgave 2025
Je hoort de term de laatste tijd weer wat meer: soft power. In de politiek is dit begrip het tegenovergestelde van machtspolitiek. Soft power is een subtiele maar bijzonder krachtige manier om invloed uit te oefenen. In plaats van te dwingen of te controleren, overtuigt zachte kracht door het inspireren van vertrouwen, het delen van waarden en het opbouwen van duurzame relaties. Landen, organisaties of individuen die soft power inzetten, creëren ruimte voor dialoog, samenwerking en wederzijds respect. Op deze manier leidt zachte kracht tot blijvende verandering en meer begrip tussen mensen, doordat het uitgaat van verbinding en aantrekkingskracht in plaats van druk en conflict.
Ik kende tot een aantal jaren geleden deze term niet. Maar als ik af en toe een paar columns van de afgelopen jaren teruglees, constateer ik dat ik de inzet van soft power al vele jaren bepleit. Ik ben geen politicus die van polarisatie houdt, van conflict of stoere praat. Ik ben van het politieke midden, van het harmoniemodel, van het waarderen van het compromis, van het proberen mensen en opvattingen bijeen te brengen. Dan word je al snel verweten geen ruggengraat te hebben, slappe politiek te bedrijven. Maar met zo’n krachtige term als soft power voel ik mij weer gesteund.
Want we zien (te) veel machtspolitiek in de wereld. Autoritair leiderschap, ferme uitspraken, harde taal, opgeklopte tegenstellingen in de politieke arena’s van Nederland en daarbuiten. Helaas sijpelt dat respectloze gedrag ook door in de samenleving, in verenigingen, buurten. We herinneren ons nog de tegenstellingen in de derde en vierde coronagolf, nadat we daarvóór juist zo verenigd waren. Je ziet het in de respectloze verharding van debatten over asiel of Gaza. Het is net alsof de redelijkheid, de nuance, de medemenselijkheid verdwijnt.
Maar gelukkig komen meer en meer mensen tot de overtuiging dat ons dat gedrag niet verder helpt. Dat we bruggen moeten bouwen in plaats van muren. Dat we respect moeten tonen en af en toe wat toleranter mogen zijn. Dat het helpen van mensen niet verkeerd is. Het feit dat tussen de 124 en 146 duizend mensen in Maastricht in juni de Heiligdomsvaart bezochten, met welk motief dan ook, laat zien dat steeds meer mensen behoefte hebben aan verdieping, verzoening en verbinding. Daarmee krijgt soft power opnieuw meer betekenis en waarde.
Voor mij mag die herontdekking en herwaardering van soft power zelfs nóg meer aandacht krijgen. Als je in de zachte krachten in de samenleving gelooft, ben je gelukkig al lang niet meer een gekke henkie, een uitzondering. Integendeel: je hoort tot de groeiende echte en drijvende kracht achter de ontwikkeling naar een betere wereld. Wie wil daar niet bij horen?
