1855: een remarquabel jaar
Juni uitgave 2026
Frankrijk had in 1855 de eer om de wereldtentoonstelling te organiseren. Deze gebeurtenis heeft Parijs en daarmee geheel Frankrijk een bijzonder marketingsymbool gegeven: de Eiffeltoren. Daarnaast werd een rangorde van de wijnen van Bordeaux gepresenteerd. Het classificeren van de indertijd meest befaamde wijnen ter wereld ging niet helemaal van een leien dakje. Uiteindelijk werden de courtiers hiervoor gevraagd. Een courtier is een wijnmakelaar, een intermediair tussen producent en handelaar. Courtiers zijn veelal gespecialiseerd in een regio, zoals de Médoc met haar fameuze Grand Cru Châteaux. De courtiers hoefden niet lang na te denken om hun bestaande onofficiële op prijs gebaseerde topwijnen in vijf klassen te presenteren.
De Eiffeltoren en deze classificatie waren bedoeld voor de tentoonstelling. Echter zijn beide vandaag de dag nog volop in gebruik. In de 171 jaren die verstreken zijn, werd slechts eenmaal, en wel in 1973, een wijziging aangebracht. Mouton Rothschild promoveerde van de tweede plek naar de top. Er zijn 61 wijnen in de Médoc en 27 in Sauternes opgenomen. Opvallend is dat er ook één wijn, namelijk Haut-Brion, niet uit deze regio's afkomstig is maar uit Graves.
Natuurlijk is er door ruzie, vererving en verkoop veel veranderd. Een fraai voorbeeld van verkoop uit het verre verleden is dat grote delen van Desmirail (derde), gelegen in Margaux, door Palmer (derde), eveneens in Margaux, is opgeslokt. In Bordeaux mag men ook aan een hoger geclassificeerd chateau een lager geplaatste toevoegen. Dit zolang men maar binnen de appellation blijft. En dat betreft niet alleen tussen grand cru's, maar helaas zijn zo ook veel Cru Bourgeois in de afgelopen decennia verdwenen door inname door de rijkere grand cru-broers. De classificatie van 1855 valt niet onder de regels van de Appellation d'Origine Contrôlée (AOC), zoals dat wel het geval is met de wijngaarden in Bourgogne. Er zijn tegenwoordig wijnen die beter presteren dan hun plaats in de rangorde doet vermoeden. Denk aan Cos d'Estournel en Montrose, beide uit Saint-Estèphe, alsmede Léoville Las Cases. Dat ligt in Saint-Julien en grenst aan Latour, maar heeft het karakter van de meer noordelijk in Pauillac gelegen premiers cru's. Lynch-Bages, dat in het gehucht Bages ligt en valt onder de appellation Pauillac, wordt veelal de poor man's Mouton Rothschild genoemd.
Een nieuwkomer in de onofficiële superklasse is Pontet-Canet, een pionier op het gebied van biodynamie in de Médoc. Met de komst van Justine, de dochter van Alfred Tesseron, werd in relatief korte tijd deze wat sullige vijfde cru naar het hoogste niveau opgewerkt. Biodynamie, perceelselectie en een puntgave vinificatie liggen hieraan ten grondslag. Daarnaast is Mélanie Tesseron een perfecte ambassadrice.
Naast Pontet-Canet zijn er nog acht biologisch gecertificeerd. Daarmee is slechts een krappe vijftien procent van de eliteclub biologisch. Een van de problemen waar de wijnboeren in de Médoc tegenaan lopen, is het zeeklimaat met een hoge vochtigheid waardoor meeldauw zich snel ontwikkelt. Daartegen bestaat geen goed biologisch bestrijdingsmiddel. Recent was 2023 een slecht jaar voor de boeren, maar ook in 2021 en 2024 was er veel meeldauw. Biologische boeren bestrijden dit met kopersulfaat, dat bekendstaat als Bordeauxse pap. Maar dat koper gaat op de lange duur zich in de grond ophopen.
De grand cru's zijn kostbaar. Met enig zoeken zijn er fantastische wijnen te vinden voor een nog acceptabele prijs. Zelf ben ik een groot liefhebber van Boyd-Cantenac (derde). Dat ligt net over de spoorbaan in het gehucht Cantenac bij Margaux. De altijd in Nederland zo populaire Cantemerle (vijfde) is na een mindere periode weer helemaal bij de les. Cos Labory (vijfde) en Lafon-Rochet (vierde) zijn typische Saint Estèphe-wijnen die hier ook thuishoren. Een gebied met kiezel in de grond wat de wijn veel structuur geeft. Cos is in het lokale dialect kiezel of een heuvel van kiezel. We vinden dat ook terug bij de buurman van Cos Labory, de fameuze superster Cos d'Estournel (tweede). Van oudsher worden de wijnen uit deze appellation in de noordelijke landen zeer gewaardeerd. De kleine maar zeer fijne bio Ferrière (vijfde) uit Margaux was vroeger exclusief voor de Franse spoorwegen. Tegenwoordig gewoon te koop.
